راهنمای جامع انواع کنتاکتور زیمنس؛ هرآنچه قبل از خرید باید بدانید + جدول مشخصات

مقدمه: چرا انتخاب صحیح کنتاکتور حیاتی است؟

انتخاب درست کنتاکتور، مرز باریک بین عملکرد بی‌نقص خط تولید و توقف‌های پرهزینه ناشی از سوختن موتورهاست. در صنایع امروزی، کنتاکتورها صرفاً یک کلید قطع و وصل ساده نیستند؛ آن‌ها قلب تپنده مدارهای قدرت هستند که وظیفه حفاظت از تجهیزات گران‌قیمت شما را بر عهده دارند. در میان برندهای انبوه بازار، کنتاکتورهای زیمنس (Siemens) به دلیل طول عمر مکانیکی بالا و طراحی ماژولار، استاندارد جهانی این صنعت محسوب می‌شوند. اما تنوع مدل‌های این برند ممکن است گیج‌کننده باشد. در این راهنمای تخصصی، بدون حاشیه و با زبانی ساده، انواع کنتاکتور زیمنس را بررسی می‌کنیم تا بهترین مدل را برای پروژه خود انتخاب کنید و از ضررهای مالی ناشی از خرید جنس نامناسب یا تقلبی جلوگیری نمایید.

بخش اول: دسته‌بندی کلی کنتاکتورهای زیمنس (خانواده قدرتمند SIRIUS)

بیشتر کنتاکتورهای مدرنی که امروزه در بازار می‌بینید، عضو یک اکوسیستم یکپارچه و هوشمند به نام SIRIUS هستند. فلسفه زیمنس در طراحی این خانواده، صرفه‌جویی در فضای تابلو برق و نصب آسان بوده است. به طور کلی، کنتاکتورهای زیمنس به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• سری 3RT (کنتاکتورهای قدرت): این سری پرکاربردترین مدل برای سوئیچینگ موتورها و بارهای قدرت است. تمرکز اصلی مقاله ما روی همین مدل‌هاست که قلب تپنده تابلوهای برق محسوب می‌شوند.
• سری 3RH (کنتاکتورهای فرمان): این مدل‌ها فاقد تیغه‌های قدرت ضخیم هستند و صرفاً برای ارسال سیگنال، فرمان به PLC و ایجاد منطق‌های کنترلی استفاده می‌شوند. تحمل جریان آن‌ها معمولاً محدود به ۶ تا ۱۰ آمپر است.
• سری 3TF (مدل‌های کلاسیک و سنگین): نسل قدیمی‌تر کنتاکتورهای زیمنس که همچنان در صنایع سنگین (مثل فولاد و سیمان) و برای جریان‌های بسیار بالا طرفداران خاص خود را دارد. این سری به خاطر ساختار زمخت و مستحکم خود معروف است.

بخش دوم: بررسی تخصصی سری 3RT (قلب تپنده صنعت)

اگر قصد خرید کنتاکتور برای راه‌اندازی موتور یا تابلوهای توزیع مدرن را دارید، سری 3RT انتخاب اصلی شماست. این سری خود به دو زیرمجموعه مهم تقسیم می‌شود:

• سری 3RT20 (سایزهای S00 تا S3): مناسب برای توان‌های پایین تا متوسط (تا ۵۵ کیلووات). این مدل‌ها جایگزین نسل قدیمی شده و با ابعاد فشرده، فضای تابلو را به شدت بهینه می‌کنند.
• سری 3RT10 (سایزهای S6 تا S12): غول‌های صنعتی زیمنس برای توان‌های بالا (۵۵ تا ۲۵۰ کیلووات و بالاتر). در این مدل‌ها معمولاً به جای ترمینال پیچی، از شمش (Busbar) برای اتصال کابل استفاده می‌شود.

تنوع در سایز فریم

زیمنس محصولات خود را بر اساس ابعاد فیزیکی دسته‌بندی کرده است تا تجهیزات جانبی (مثل بیمتال و کلید حرارتی) به راحتی روی آن‌ها سوار شوند. این سایزها از S00 (کوچکترین سایز برای موتورهای کوچک) شروع شده و تا S12 (برای مصارف سنگین صنعتی) ادامه می‌یابد.

انعطاف در ولتاژ بوبین

یکی از ویژگی‌های مهم سری 3RT تنوع ولتاژ بوبین است. شما می‌توانید بسته به مدار فرمان خود، بوبین‌های 24V DC (جریان مستقیم)، 220/230V AC (برق شهر) و یا حتی بوبین‌های یونیورسال (AC/DC) را انتخاب کنید.

بخش سوم: چرا زیمنس؟ (ویژگی‌های فنی و مزایای رقابتی)

چرا با وجود برندهای ارزان‌تر، مهندسان با‌تجربه همچنان روی زیمنس اصرار دارند؟ پاسخ در جزئیات فنی زیر نهفته است:

• طراحی ماژولار و فشرده: کنتاکتورهای زیمنس به گونه‌ای طراحی شده‌اند که کمترین عرض ممکن را در تابلو اشغال کنند. همچنین افزودن کنتاکت کمکی یا تایمر به آن‌ها نیاز به سیم‌کشی ندارد و به صورت روی کنتاکتور قفل می‌شود.
• عمر مکانیکی و الکتریکی بالا: آلیاژهای خاص نقره در پلاتین‌های زیمنس باعث می‌شود در برابر جرقه (Arc) ناشی از قطع و وصل مکرر موتور، بسیار مقاوم باشند.
• سازگاری کامل با تجهیزات حفاظتی: کنتاکتورهای 3RT به گونه‌ای طراحی شده‌اند که کلیدهای حرارتی (سری 3RV) بدون نیاز به سیم‌کشی اضافه و تنها با یک لینک ماژول، مستقیماً به بالای آن‌ها متصل می‌شوند.
• حذف رله‌های واسط: در نسل‌های جدید، امکان اتصال مستقیم خروجی PLC به کنتاکتور (بدون نیاز به رله شیشه‌ای واسط) فراهم شده که هزینه و نقاط خرابی را کاهش می‌دهد.

بخش چهارم: جدول مقایسه‌ای پرفروش‌ترین مدل‌های بازار (سری 3RT20)

برای راحتی انتخاب شما، سه مدل از پرمصرف‌ترین کنتاکتورهای زیمنس در بازار ایران را در جدول زیر مقایسه کرده‌ایم. (اطلاعات بر مبنای ولتاژ ۴۰۰ ولت و بار موتوری AC-3 است).

مدل (کد فنی نمونه)	سایز فریم	توان نامی (KW)	جریان نامی (Amps)	توضیحات کاربردی
3RT2015	S00	3 kW	7 A	ایده‌آل برای موتورهای کوچک، نوار نقاله‌های سبک و مدارهای فرمان پیچیده.
3RT2026	S0	11 kW	25 A	پرفروش‌ترین رنج بازار؛ مناسب برای انواع پمپ‌ها و فن‌های صنعتی متوسط.
3RT2035	S2	18.5 kW	40 A	طراحی قدرتمند برای بارهای سنگین‌تر مانند کمپرسورها و دستگاه‌های تزریق.

نکته: توجه داشته باشید که توان ذکر شده برای شرایط نرمال است. همواره پیشنهاد می‌شود کنتاکتور را یک رنج بالاتر از جریان نامی موتور انتخاب کنید تا طول عمر آن افزایش یابد.

بخش پنجم: راهنمای پلاک‌خوانی کنتاکتور زیمنس

شاید برایتان پیش آمده باشد که با یک کد طولانی مثل 3RT2024-1AP00 مواجه شوید. این کد تمام هویت دستگاه را فاش می‌کند. بیایید این کد را رمزگشایی کنیم:

• 3RT2: نشان‌دهنده خانواده کنتاکتورهای قدرت SIRIUS (نسل جدید) است.
• 0: نشان می‌دهد این کنتاکتور ۳ پل و مخصوص موتور است.
• 2: سایز فریم دستگاه (در اینجا سایز S0) را مشخص می‌کند.
• 4: کد جریان دستگاه است (که در سایز S0 معادل ۱۲ آمپر می‌باشد).
• 1: نوع ترمینال را نشان می‌دهد (عدد ۱ یعنی ترمینال پیچی).
• A: نوع ولتاژ بوبین (A یعنی ولتاژ متناوب AC).
• P0: مقدار ولتاژ بوبین (P0 کد استاندارد برای ۲۳۰ ولت است).
• 0: وضعیت کنتاکت‌های کمکی (عدد ۰ در این سری یعنی دارای ۱ باز و ۱ بسته داخلی است).

بخش ششم: راهنمای خرید و تشخیص اصالت کالا (بسیار مهم)

بازار تجهیزات برقی پر از نمونه‌های تقلبی و یا بازسازی شده است که استفاده از آن‌ها می‌تواند منجر به آتش‌سوزی در تابلو برق شود. برای خرید مطمئن به نکات زیر دقت کنید:

• بررسی کیفیت چاپ و بسته‌بندی: کارتن‌های اصلی زیمنس مقوای بسیار مستحکم و چاپ باکیفیت دارند. هرگونه تاری در نوشته‌ها یا کج بودن لیبل نشانه تقلبی بودن است.
• اسکن کد QR: کنتاکتورهای جدید دارای کد ماتریسی هستند که با اپلیکیشن رسمی Siemens Industry Online Support اسکن می‌شوند و باید دقیقاً سریال همان قطعه را نمایش دهند.
• وزن قطعه: کنتاکتورهای اصلی به دلیل استفاده از مس خالص، وزن مشخصی دارند. (مثلاً سایز S0 مدل 3RT2026 دقیقاً ۴۱۸ گرم است). سبکی غیرعادی نشانه استفاده از آلومینیوم یا آلیاژهای ضعیف است.
• پیچ‌های ترمینال (تشخیص جنس ریپک): اگر کنتاکتور به عنوان "نو" فروخته می‌شود اما روی پیچ‌های ترمینال خط و خش وجود دارد یا پلاستیک اطراف ورودی کابل کدر شده است، این قطعه قبلاً کار کرده و مجدداً بسته‌بندی شده است.

بخش هفتم: سوالات متداول (FAQ)

تفاوت اصلی سری 3RT و 3TF زیمنس چیست؟

سری 3RT نسل جدید و ماژولار زیمنس است که ابعاد کوچکتری دارد و برای تابلوهای مدرن مناسب است. اما سری 3TF مدل‌های قدیمی‌تر و زمخت‌تری هستند که بیشتر در صنایع سنگین و برای شرایط کاری بسیار خشن یا جریان‌های خیلی بالا (وکیوم) استفاده می‌شوند.

آیا می‌توان به کنتاکتورهای زیمنس کنتاکت کمکی اضافه کرد؟

بله، یکی از مزایای اصلی خانواده SIRIUS زیمنس قابلیت نصب آسان کنتاکت‌های کمکی است. شما می‌توانید بلوک‌های کمکی را به صورت خشابی (بدون پیچ و مهره) از روبرو یا بغل به کنتاکتور اضافه کنید.

برای بانک خازنی از کدام مدل کنتاکتور زیمنس استفاده کنیم؟

استفاده از کنتاکتور معمولی (3RT20) برای خازن اشتباه است و باعث خال زدن پلاتین می‌شود. باید حتماً از سری تخصصی خازنی (3RT26) استفاده کنید که دارای مقاومت‌های محدودکننده جریان اولیه هستند.