رله دیستانس سری ۶۵۰ و ۶۷۰ از خانواده بزرگ Relion شرکت ABB، پیشرفتهترین راهکار برای حفاظت از خطوط انتقال و فوقتوزیع در شبکههای قدرت مدرن محسوب میشوند. اگر بخواهیم در یک جمله پاسخ شما را بدهیم: رلههای سری ۶۷۰ برای پروژههای حساس و سطوح ولتاژ بسیار بالا با قابلیت شخصیسازی کامل طراحی شدهاند، در حالی که سری ۶۵۰ گزینهای بهینه، پیشتنظیم شده و اقتصادیتر برای کاربردهای استاندارد و شبکه فوقتوزیع است. انتخاب بین این دو سری، تفاوت میان یک حفاظت "جامع و منعطف" با یک حفاظت "سریع و متمرکز" است. با این حال، درک تفاوتهای ساختاری در پروتکلهای ارتباطی، تعداد زونهای حفاظتی و نحوه پیکربندی این تجهیزات، کلید اصلی برای پایداری شبکه شماست که در ادامه این بخش تخصصی از تکان انرژی، تمام این جزئیات فنی و کاربردی را کالبدشکافی خواهیم کرد.
در سیستمهای قدرت، خطوط انتقال به دلیل طول زیاد و قرارگیری در معرض عوامل محیطی، بیش از هر بخش دیگری مستعد خطا هستند. رلههای دیستانس با اندازهگیری امپدانس خط، محل دقیق خطا را شناسایی کرده و فرمان قطع را صادر میکنند. رله ABB با معرفی خانواده Relion، استانداردهای جدیدی را در این زمینه تعریف کرده و نقش مهمی در افزایش دقت و قابلیت اطمینان حفاظت خطوط ایفا نموده است.
رله دیستانس سری ۶۵۰ و ۶۷۰ هر دو از پروتکل IEC 61850 پشتیبانی میکنند، اما فلسفه طراحی آنها متفاوت است. سری ۶۷۰ (مانند REL670) برای پستهای انتقال بزرگ که نیاز به منطقهای حفاظتی پیچیده و تعداد ورودی/خروجی بالا دارند، ساخته شده است. در مقابل، سری ۶۵۰ (مانند REL650) با هدف سادهسازی مهندسی و کاهش زمان راهاندازی، به صورت "Pre-configured" یا از پیش تنظیم شده ارائه میشود تا در پروژههایی با پیچیدگی کمتر، بهترین بازدهی را داشته باشد.همچنین اگر نیاز به رله کمکی زیمنس دارید کلیک کنید.
رله REL670 پرچمدار رلههای حفاظتی خطوط انتقال است. این رله برای حفاظت، کنترل و پایش خطوط تکمدار و چندمدار در شبکههایی که پایداری آنها حیاتی است، استفاده میشود. انعطافپذیری در سری ۶۷۰ به حدی است که مهندسان حفاظت میتوانند تمامی بلوکهای منطقی را مطابق با نیاز خاص آن پست برق چیدمان کنند.
این سری از رلهها به دلیل پردازندههای قدرتمند، توانایی اجرای همزمان چندین تابع حفاظتی را دارند. از حفاظت اصلی دیستانس گرفته تا حفاظتهای پشتیبان مانند اضافه جریان جهتدار و حفاظت نوسان توان (Power Swing)، همگی در یک واحد جمع شدهاند. این موضوع باعث میشود که نیاز به نصب چندین رله مختلف در یک تابلو حذف شده و فضای اشغال شده کاهش یابد.
یکی از نقاط قوت رله دیستانس سری ۶۵۰ و ۶۷۰، بهویژه در مدل ۶۷۰، سرعت بسیار بالای عملکرد (Sub-cycle tripping) است. این رله میتواند در کمتر از یک سیکل، خطای ایجاد شده را تشخیص داده و فرمان خروج بخش معیوب را صادر کند که این امر از فروپاشی شبکه در ولتاژهای ۴۰۰ کیلوولت و بالاتر جلوگیری میکند.
اگر به دنبال کارایی بالا در کنار سادگی هستید، سری ۶۵۰ انتخاب اول است. این رلهها برای سطوح ولتاژ پایینتر (معمولاً شبکه فوقتوزیع و توزیع) و جایی که پیکربندیهای استاندارد پاسخگو هستند، طراحی شدهاند. ABB در این سری، بهترین توابع حفاظتی را به صورت آماده (Ready-to-use) قرار داده است تا خطاهای ناشی از تنظیمات دستی توسط اپراتور به حداقل برسد.
رله REL650 تمامی نیازهای اساسی یک خط انتقال را پوشش میدهد. این رله با وجود حجم کمتر نسبت به سری ۶۷۰، از دقت اندازهگیری بسیار بالایی برخوردار است. استفاده از این رله در پروژههای نوسازی (Retrofit) بسیار رایج است، زیرا به دلیل ابعاد بهینه و سیمکشی سادهتر، جایگزینی آن با رلههای قدیمی بسیار آسان است.
هر دو رله دیستانس سری ۶۵۰ و ۶۷۰ بر پایه پلتفرم مشترک Relion ساخته شدهاند. این پلتفرم به کاربران اجازه میدهد تا با استفاده از نرمافزار PCM600، تمامی مراحل تنظیم، تست و عیبیابی رله را انجام دهند. یکپارچگی این نرمافزار با استانداردهای ارتباطی باعث شده است که این رلهها به راحتی در سیستمهای اتوماسیون پست (SAS) و دیسپاچینگ قرار گیرند.
با هوشمند شدن شبکههای برق، خطر حملات سایبری نیز افزایش یافته است. رلههای سری ۶۵۰ و ۶۷۰ مجهز به پروتکلهای امنیتی پیشرفته هستند که دسترسیهای غیرمجاز را مسدود کرده و تمامی تغییرات در تنظیمات رله را ثبت (Log) میکنند. این ویژگی برای پایداری امنیت ملی در زیرساختهای انرژی حیاتی است.
اگرچه تفاوتهایی در ظرفیت وجود دارد، اما برخی از توابع کلیدی در هر دو سری یافت میشوند که امنیت خط را تضمین میکنند. در اینجا به مهمترین این موارد اشاره میکنیم:
حفاظت نوسان توان (Power Swing Detection): جلوگیری از عملکرد اشتباه رله در هنگام نوسانات گذرای شبکه که ناشی از خطا نیستند.
اتوری کلوز (Autoreclose): قابلیت وصل مجدد خودکار خط پس از رفع خطاهای گذرا (مانند برخورد شاخه درخت یا صاعقه) جهت حفظ پایداری شبکه.
مکانیاب خطا (Fault Locator): نمایش دقیق فاصله محل بروز خطا از پست برق بر حسب کیلومتر یا درصد طول خط.
پایش وضعیت بریکر (Breaker Monitoring): نظارت بر سلامت کلیدهای قدرت و اعلام هشدار در صورت فرسودگی کنتاکتها.
برای استفاده حداکثری از پتانسیل رله دیستانس سری ۶۵۰ و ۶۷۰، رعایت نکات زیر الزامی است:
تغذیه کمکی: اطمینان از پایداری ولتاژ DC تغذیه رله؛ زیرا نوسانات شدید میتواند عملکرد پردازنده را مختل کند.
اتصالات CT و PT: دقت در سیمکشی ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ بسیار حیاتی است، چرا که مبنای محاسبات امپدانس رله بر این ورودیها استوار است.
بهروزرسانی فریمور: همواره از آخرین نسخههای نرمافزاری ارائه شده توسط ABB استفاده کنید تا باگهای احتمالی رفع و امنیت سایبری ارتقا یابد.
نتیجهگیری
در نهایت، انتخاب میان رله دیستانس سری ۶۵۰ و ۶۷۰ بستگی مستقیم به استراتژی حفاظتی و بودجه پروژه شما دارد. اگر مدیریت یک شبکه انتقال کلان با پیچیدگیهای زیاد را بر عهده دارید، سری ۶۷۰ با قدرت پردازش بینظیر و انعطاف در طراحی منطق، بهترین محافظ برای داراییهای شماست. اما اگر هدف شما حفاظت از خطوط فوقتوزیع با صرف کمترین زمان برای مهندسی و راهاندازی است، سری ۶۵۰ با ساختار بهینه و کاربری آسان، کارآمدترین گزینه خواهد بود. هر دو سری با بهرهگیری از تکنولوژی روز دنیا، تداوم جریان انرژی را تضمین کرده و خطرات ناشی از خطاهای الکتریکی را به حداقل میرسانند.
سوالات متداول
۱. آیا میتوان رله سری ۶۵۰ را برای حفاظت خطوط ۴۰۰ کیلوولت استفاده کرد؟
۲. تفاوت اصلی نرمافزار تنظیمات این دو سری در چیست؟
۳. منظور از Pre-configured در رلههای سری ۶۵۰ چیست؟
۴. آیا این رلهها قابلیت ثبت وقایع و خطاهای شبکه را دارند؟